Mục lục · 6 phần
Bỏ thuế khoán hộ kinh doanh 2026 là việc chấm dứt phương thức cơ quan thuế ấn định mức thuế khoán từ ngày 01/01/2026. Hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu và chi phí thực tế thông qua sổ sách, chứng từ và hoá đơn hợp lệ.
Từ 01/01/2026 thuế khoán không còn — cái gì thay vào
Thuế khoán là hình thức cơ quan thuế ấn định một mức doanh thu và số tiền thuế cố định phải nộp định kỳ cho hộ kinh doanh, không phụ thuộc vào việc kỳ đó bán nhiều hay ít. Phương thức này tồn tại nhiều năm nhằm giảm gánh nặng sổ sách cho các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ.
Tuy nhiên, cơ chế quản lý thuế đang thay đổi hoàn toàn theo các văn bản pháp lý mới. Ngày 04/05/2025, Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW với chủ trương xoá bỏ hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất vào năm 2026. Tiếp đó, ngày 17/05/2025, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng phương pháp thuế khoán, chuyển sang thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật về quản lý thuế.
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, 18/05/2025, cơ quan quản lý xác định “bãi bỏ hình thức thuế khoán với hộ kinh doanh từ ngày 1/1/2026” để đưa hoạt động của các hộ cá thể vào khuôn khổ minh bạch dựa trên dòng tiền thực tế. Bài phân tích trên MISA SME cũng nhấn mạnh phương pháp thay thế sẽ căn cứ trực tiếp vào doanh thu và chi phí thực tế phát sinh có hoá đơn, chứng từ hợp lệ đi kèm.
Khi thuế khoán dừng lại, anh/chị phải tự tính số thuế phải nộp từ dữ liệu bán hàng thực phát sinh. Doanh thu bán ra được ghi nhận qua hoá đơn điện tử hoặc dữ liệu giao dịch từ máy tính tiền kết nối cơ quan thuế. Chỗ cần đọc kỹ là chi phí đi vào phép tính thuế ở bậc nào. Theo quy định tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP, nhóm doanh thu trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng/năm mặc định tính thuế TNCN bằng (doanh thu − 1 tỷ) × thuế suất (tức tính trên doanh thu, chi phí chưa vào phép tính), hoặc được tự nguyện chọn nộp theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí) ổn định 2 năm. Khi doanh thu vượt 3 tỷ đồng/năm, thu nhập tính thuế mới là doanh thu trừ chi phí: lúc đó chi phí mua hàng, mặt bằng, nhân công, vận chuyển phải có hoá đơn chứng từ mới được trừ. Cách tính từng bậc nằm ở bài ngưỡng 1 tỷ thuế bán hàng online.
Để hỗ trợ người bán chuyển đổi, Nhà nước có chủ trương bố trí ngân sách cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung cho hộ kinh doanh. Tới ngày 22/09/2026, tôi chưa thấy tên phần mềm và thời điểm phát hành được công bố công khai. Dù dùng phần mềm nào, nguyên tắc cốt lõi vẫn không đổi: con số trên tờ khai thuế phải khớp với sổ sách và chứng từ lưu trữ tại cơ sở.
Chỗ này hay sai — bỏ khoán đổi người phải chứng minh
Nhiều chủ shop nghĩ bỏ thuế khoán chỉ đơn giản là đổi một mẫu tờ khai hoặc đổi ngày nộp tiền vào ngân sách. Tôi từng làm việc với nhiều chủ hộ bán lẻ mang tâm lý này, cho rằng cơ quan thuế vẫn sẽ chấp nhận mức doanh thu tự ước tính như những năm trước.
Đó là cách hiểu sai.
Bỏ thuế khoán làm thay đổi hoàn toàn người chịu trách nhiệm chứng minh. Khi còn thuế khoán, cán bộ thuế đi khảo sát, lập biên bản ấn định doanh thu rồi ra thông báo nộp tiền. Anh/chị chỉ cần cầm giấy thông báo đi đóng tiền là xong nghĩa vụ, không ai hỏi cuốn sổ chi tiêu hay tập hoá đơn mua sỉ để ở đâu.
Từ ngày 01/01/2026, gánh nặng chứng minh chuyển hoàn toàn về phía anh/chị. Cơ quan thuế không ước tính thay người bán nữa. Anh/chị khai doanh thu bao nhiêu thì phải có dữ liệu bán hàng để chứng minh con số đó là thật; chi phí thì phải có chứng từ ở bậc mà chi phí được đưa vào phép tính.
Thử dựng một ví dụ từ chính cơ chế trên, không phải số của một gian hàng cụ thể. Một shop phụ kiện điện thoại doanh thu quanh 183 triệu/tháng, tức khoảng 2,2 tỷ đồng/năm, thường nhập sỉ ở chợ đầu mối và không lấy hoá đơn đầu vào. Chủ shop hoảng vì nghe nói bỏ khoán thì không có hoá đơn là bị tính thuế trên cả tiền nhập hàng. Với mức doanh thu này thì không phải vậy: shop nằm ở bậc trên 1 tỷ đến 3 tỷ, mặc định thuế TNCN tính trên doanh thu vượt 1 tỷ, tiền nhập hàng chưa vào phép tính (trừ khi shop chủ động đăng ký nộp theo thu nhập). Cái shop này thật sự phải lo là hai chuyện khác: doanh thu phải kê khai đúng thực tế vì không còn mức khoán, và năm nào vượt 3 tỷ thì cách tính đổi sang doanh thu trừ chi phí: lúc đó tập hoá đơn đầu vào không có sẵn là không dựng lại kịp.
Nên thói quen mua hàng không lấy hoá đơn để được bớt vài phần trăm giá không làm tăng thuế ngay năm nay với phần lớn hộ bán online. Nó là khoản nợ treo: đến năm doanh thu vượt 3 tỷ, những khoản chi không chứng từ đó không được trừ.
Để kiểm soát dòng tiền mua bán hàng ngày, anh/chị cần thiết lập quy trình quản lý dòng tiền bán hàng thật chặt chẽ. Mỗi đồng tiền chi ra nhập hàng đều phải gắn liền với chứng từ mua bán rõ ràng ngay từ ngày đầu nhập kho.
Trước và sau khi bỏ khoán
Sự khác biệt giữa hai thời kỳ không chỉ nằm ở tên gọi phương pháp tính thuế, mà tác động trực tiếp vào từng nghiệp vụ bán hàng diễn ra mỗi ngày.
Trước đây, hộ nộp thuế khoán hoạt động tương đối tự do về mặt chứng từ. Hàng hóa nhập từ nguồn trôi nổi, ghi chép sổ tay hoặc chỉ theo dõi miệng vẫn có thể tồn tại nhiều năm mà không bị cơ quan thuế xử phạt về sổ sách kế toán. Khi có khách hỏi hoá đơn GTGT, chủ hộ mới lên chi cục thuế xin cấp hoá đơn lẻ từng lần phát sinh.
Từ năm 2026, toàn bộ quy trình vận hành bị đảo ngược. Không còn mức khoán đóng sẵn hàng tháng. Doanh thu phải kê khai đúng thực tế, và hộ vượt 1 tỷ đồng/năm phải dùng hoá đơn điện tử — ngưỡng này nằm ở bài xuất hoá đơn bán hàng trên sàn. Bảng đối chiếu dưới đây tóm tắt những thay đổi căn bản mà mọi chủ hộ kinh doanh bắt buộc phải nắm rõ:
| Việc | Khi còn thuế khoán | Từ 01/01/2026 |
|---|---|---|
| Căn cứ xác định thuế | Cơ quan thuế khảo sát, ấn định doanh thu và mức thuế khoán hàng năm | Doanh thu thực tế kê khai; chi phí bắt buộc vào phép tính khi doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm (hoặc khi chọn nộp theo thu nhập ở mức trên 1 tỷ đến 3 tỷ) |
| Trách nhiệm lưu trữ hoá đơn đầu vào | Không bắt buộc chứng minh chi phí đầu vào | Lưu để chứng minh nguồn hàng; quyết định số thuế khi doanh thu trên 3 tỷ/năm, khi chọn nộp TNCN theo thu nhập, hoặc khi dùng phương pháp khấu trừ GTGT |
| Sổ sách kế toán và theo dõi thu chi | Không bắt buộc mở sổ chi tiết theo mẫu | Bắt buộc lập sổ theo dõi doanh thu, chi phí theo mẫu hướng dẫn của cơ quan thuế |
| Xuất hoá đơn bán lẻ cho khách hàng | Chỉ xin cấp hoá đơn lẻ từng lần phát sinh tại cơ quan thuế khi có yêu cầu | Doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm: bắt buộc hoá đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền (Nghị định 254/2026) |
| Chữ ký số và tài khoản kê khai thuế | Nộp thuế theo thông báo giấy hoặc ứng dụng nộp tiền cá nhân | Đăng ký chữ ký số, kê khai và nộp thuế điện tử qua cổng dịch vụ công |
| Xử lý khi doanh thu thực tế biến động | Vẫn nộp cố định theo mức khoán đã duyệt, trừ khi làm thủ tục điều chỉnh | Nộp đúng theo doanh thu thực phát sinh của từng kỳ kê khai |
Bảng so sánh trên cho thấy khối lượng công việc hành chính của hộ kinh doanh sẽ tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, nếu chủ động chuẩn bị công cụ và quy trình ghi chép ngay từ sớm, anh/chị sẽ biến việc tuân thủ thành thói quen vận hành chuẩn mực, và tới năm vượt 3 tỷ thì không bị động.
Ba việc phải dựng: sổ, hoá đơn đầu vào, tài khoản thuế điện tử
Để sẵn sàng thích ứng với cơ chế quản lý mới từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh không nên đợi đến sát ngày mới bắt đầu tìm hiểu. Có ba hạng mục công việc nền tảng anh/chị cần triển khai ngay từ hôm nay.
1. Mở sổ theo dõi doanh thu và chi phí theo mẫu của cơ quan thuế
Sổ sách kế toán là công cụ đầu tiên chứng minh tính trung thực của các con số anh/chị kê khai. Theo quy định quản lý thuế đối với hộ cá thể, anh/chị cần mở và duy trì hệ thống sổ ghi chép gồm sổ theo dõi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ và sổ theo dõi chi phí kinh doanh.
Trong sổ doanh thu, mỗi giao dịch bán ra phải ghi rõ ngày tháng, mã đơn hàng, số hoá đơn xuất kèm, tên hàng hóa và số tiền thực thu. Trong sổ chi phí, anh/chị ghi nhận các khoản chi mua hàng hoá, tiền thuê kho bãi, tiền điện nước, chi phí bao bì đóng gói và tiền trả cho các đơn vị vận chuyển.
Việc thiết lập sổ sách này có thể kết hợp trực tiếp khi anh/chị lập bảng P&L bán hàng để vừa phục vụ báo cáo nội bộ, vừa làm căn cứ giải trình thuế khi có yêu cầu thanh tra. Cần lưu ý rằng việc không lập sổ hoặc lập sổ sai quy định có thể dẫn đến rủi ro bị phạt hành chính. Khung phạt cụ thể cho việc không mở sổ theo mẫu mới thì tôi chưa thấy văn bản hướng dẫn công khai.
2. Chuẩn hoá nhà cung cấp và thu thập hoá đơn đầu vào
Đây là bước khó khăn nhất đối với phần lớn người bán hàng online và tiểu thương truyền thống. Từ trước đến nay, nhiều nguồn hàng xưởng, hàng gia công hoặc hàng nhập khẩu tiểu ngạch không cung cấp hoá đơn GTGT hợp lệ.
Để giải quyết vấn đề này, anh/chị cần rà soát lại toàn bộ danh sách nhà cung cấp hiện tại. Hãy ưu tiên làm việc với các đơn vị phân phối chính thức, xưởng sản xuất hoặc công ty có khả năng xuất hoá đơn điện tử hợp pháp mang mã số thuế của hộ kinh doanh. Đối với mỗi lô hàng nhập kho, yêu cầu gửi kèm tệp dữ liệu XML gốc của hoá đơn điện tử cùng với bản thể hiện PDF.
Hãy tạo thư mục lưu trữ số trên máy tính hoặc đám mây, chia theo từng tháng và từng quý. Mỗi hoá đơn mua hàng cần lưu kèm uỷ nhiệm chi ngân hàng hoặc phiếu thanh toán không dùng tiền mặt nếu giá trị đơn hàng vượt ngưỡng quy định. Không có chứng từ thanh toán hợp lệ, hoá đơn mua vào vẫn có nguy cơ bị loại khỏi chi phí được trừ khi quyết toán.
3. Đăng ký chữ ký số và tài khoản thuế điện tử
Giao dịch thuế trong giai đoạn mới sẽ thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Anh/chị cần hoàn tất các thủ tục công nghệ sau:
- Mua chứng thư số (chữ ký số điện tử) từ các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông uy tín, dạng USB token hoặc chữ ký số từ xa (Smart CA).
- Đăng ký tài khoản giao dịch thuế điện tử trên Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (phân hệ dành cho cá nhân, hộ kinh doanh).
- Lựa chọn phần mềm hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền hoặc phần mềm bán hàng có khả năng truyền nhận dữ liệu trực tiếp với máy chủ cơ quan thuế.
Khi vận hành thực tế, anh/chị cần phân biệt rạch ròi giữa số liệu đo lường kỹ thuật trên các nền tảng quảng cáo và doanh thu tài chính ghi nhận trên hoá đơn. Số trên báo cáo quảng cáo là số đo hiệu quả, không phải doanh thu kê khai thuế; đừng lấy nó điền sang sổ. Tôi là Đức Huỳnh Ads, người trực tiếp đối soát hai loại số này cho các tài khoản đang chạy.
Số liệu thực tế từ tài khoản đang vận hành, ghi nhận tại thời điểm nêu trên. Kết quả từng shop khác nhau tuỳ ngành hàng, giá bán và ngân sách.
Báo cáo quảng cáo chỉ phục vụ mục đích tối ưu hiệu quả chiến dịch. Doanh thu kê khai thuế phải căn cứ trên số lượng đơn hàng thực giao thành công và giá trị hoá đơn bán lẻ xuất cho người mua. Việc nhầm lẫn giữa doanh thu ghi nhận trên công cụ tiếp thị và doanh thu kế toán sẽ khiến số liệu kê khai bị sai lệch nghiêm trọng.
Hộ vừa có cửa hàng vừa bán trên sàn: đặt ba ngưỡng cạnh nhau
Mô hình bán hàng đa kênh mang lại doanh thu tốt nhưng lại tạo ra nhiều điểm giao thoa phức tạp về chính sách thuế. Khi vừa vận hành cửa hàng offline vừa mở gian hàng trên Shopee hay TikTok Shop, anh/chị cần đặt ba ngưỡng quy định cạnh nhau để xử lý đúng từng luồng tiền.
Thứ nhất là ngưỡng doanh thu không chịu thuế. Từ năm tính thuế 2026, theo Điều 1 Nghị định 141/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 68/2026/NĐ-CP), hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Quy định này áp dụng chung cho cả bán lẻ trực tiếp và bán hàng online (chi tiết xem tại bài ngưỡng 1 tỷ thuế bán hàng online).
Thứ hai là ngưỡng 1 tỷ đồng/năm đối với hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Khi doanh thu vượt mức này, cửa hàng bán lẻ truyền thống bắt buộc phải trang bị máy tính tiền kết nối dữ liệu trực tiếp với cơ quan thuế để phát hành hoá đơn cho từng khách mua hàng.
Thứ ba là cơ chế sàn khấu trừ thuế tự động. Từ ngày 01/07/2025, các sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ 1% GTGT và 0,5% TNCN trên từng đơn hàng thành công của người bán là cá nhân, hộ kinh doanh.
Rắc rối nảy sinh khi anh/chị tổng hợp toàn bộ hoạt động kinh doanh vào sổ sách cuối kỳ. Phần doanh thu tại cửa hàng thì anh/chị tự thu và tự kê khai. Phần doanh thu trên sàn đã bị sàn giữ lại một phần tiền thuế để nộp thay vào ngân sách.
Hiện tại, cơ chế kết hợp số liệu này vẫn chưa có hướng dẫn chi tiết từ ngành thuế. Trong thời gian chờ quy định cụ thể, giải pháp an toàn nhất là anh/chị phải tách riêng hai tệp dữ liệu: sổ theo dõi dòng tiền tại cửa hàng và báo cáo đối soát khấu trừ định kỳ của từng sàn thương mại điện tử.
Tuyệt đối không gộp chung doanh thu sàn vào doanh thu tại quầy để tính thuế lần thứ hai. Giữ lại đầy đủ chứng từ khấu trừ do sàn cung cấp là căn cứ duy nhất để anh/chị bảo vệ quyền lợi của mình khi cơ quan thuế rà soát tổng doanh thu cả năm.
Câu hỏi thường gặp
Bỏ thuế khoán hộ kinh doanh từ ngày nào?
Bỏ thuế khoán chính thức áp dụng từ ngày 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội. Từ thời điểm này, mọi hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trên cả nước sẽ không còn được áp dụng phương pháp khoán doanh thu và mức thuế cố định như trước.
Bỏ thuế khoán thì hộ kinh doanh nộp thuế theo cách nào?
Hộ kinh doanh chuyển sang nộp thuế theo phương pháp tự kê khai dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Các số liệu này phải được chứng minh đầy đủ thông qua hệ thống sổ sách kế toán, hoá đơn điện tử xuất ra cho khách hàng và hoá đơn chứng từ mua vào hợp pháp.
Hộ kinh doanh không có hoá đơn đầu vào bị ảnh hưởng gì khi bỏ thuế khoán?
Nếu doanh thu từ trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng/năm và nộp thuế TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu, chi phí đầu vào chưa đưa vào phép tính thuế. Tuy nhiên, nếu hộ kinh doanh chọn nộp theo thu nhập hoặc khi doanh thu vượt 3 tỷ đồng/năm, việc thiếu hoá đơn đầu vào hợp lệ sẽ khiến chi phí mua hàng không được trừ, làm số thuế phải nộp tăng rất cao. Đồng thời, hoá đơn đầu vào luôn cần thiết để chứng minh nguồn gốc hàng hoá hợp pháp khi cơ quan chức năng kiểm tra.
Nhà nước có hỗ trợ phần mềm kế toán miễn phí cho hộ kinh doanh không?
Có, Nghị quyết 68-NQ/TW nêu rõ chủ trương Nhà nước bố trí kinh phí cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung cho hộ kinh doanh. Tên phần mềm, đường dẫn và thời điểm vận hành chính thức thì tới 22/09/2026 chưa được công bố công khai.
Bán trên sàn đã bị khấu trừ thuế thì bỏ thuế khoán có phải khai lại không?
Phần thuế GTGT và TNCN đã được sàn thương mại điện tử khấu trừ nộp thay theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP sẽ không phải nộp lại. Tuy nhiên, anh/chị vẫn phải lưu trữ báo cáo đối soát của sàn và đưa vào sổ theo dõi để đối chiếu nghĩa vụ thuế cả năm; cách ghi phần doanh thu sàn đã khấu trừ vào sổ kê khai thì hỏi thẳng cơ quan thuế quản lý, vì chưa có hướng dẫn chi tiết công khai.
Bỏ thuế khoán có bắt buộc phải dùng chữ ký số không?
Chữ ký số bắt buộc khi nộp tờ khai thuế điện tử và thực hiện các giao dịch trực tuyến với cơ quan thuế. Riêng với hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền thì không bắt buộc phải có chữ ký số của người bán (khoản 2 Điều 11 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP).
Hộ kinh doanh không mở sổ theo dõi có bị phạt không?
Mở sổ theo dõi doanh thu và chi phí là yêu cầu bắt buộc từ ngày 01/01/2026. Không lập sổ hoặc lập sai mẫu thì có rủi ro bị xử phạt hành chính, nhưng khung phạt cụ thể cho trường hợp này tôi chưa thấy văn bản công khai, nên hỏi cơ quan thuế quản lý trước khi tự đoán.
Bài viết là thông tin tham khảo; anh/chị cần đối chiếu với cơ quan thuế quản lý trực tiếp để thực hiện đúng quy định.
